Hợp âm bảy là gì: Cmaj7, Am7 và G7 khác C, Am, G ở đúng một nốt nào

Hợp âm bảy là hợp âm ba bạn đã biết, cộng thêm đúng một nốt nằm cách nốt gốc một quãng bảy. Cmaj7 là C (Đô, Mi, Sol) thêm Si. Am7 là Am (La, Đô, Mi) thêm Sol. G7 là G (Sol, Si, Rê) thêm Fa. Ba hợp âm này khác nhau ở loại quãng bảy được thêm vào và ở chỗ nó đặt lên hợp âm trưởng hay hợp âm thứ: Cmaj7 nghe mềm và lơ lửng, Am7 nghe dịu hơn Am, còn G7 nghe căng, như đang chờ được đi tiếp về C.

Trong bài, tên nốt viết theo ký hiệu chữ cho gọn: C là Đô, D là Rê, E là Mi, F là Fa, G là Sol, A là La, B là Si.

Hợp âm bảy được dựng từ hợp âm ba như thế nào

Bạn chỉ cần xếp chồng thêm một quãng ba lên hợp âm ba là có hợp âm bảy. Hợp âm C gồm C, E, G: nốt gốc, quãng ba, quãng năm. Từ G nhảy tiếp một quãng ba nữa là tới B, và B nằm cách C đúng bảy bậc tên nốt (C, D, E, F, G, A, B). Vì thế nó được gọi là nốt bảy, và hợp âm bốn nốt C, E, G, B được gọi là hợp âm bảy.

Cách đếm này áp dụng cho mọi nốt gốc. Với A: A, B, C, D, E, F, G, nốt thứ bảy là G, nên Am7 là A, C, E, G. Với G: G, A, B, C, D, E, F, nốt thứ bảy là F, nên G7 là G, B, D, F.

Hợp âm bảy có bốn nốt, nhưng khi chơi bạn không nhất thiết phải bấm đủ cả bốn.

Ký hiệu trên bản đệm đọc thế nào

Chữ cái đầu là nốt gốc, phần đuôi cho biết loại hợp âm:

Quy ước cần nhớ: chữ 7 đứng một mình luôn là quãng bảy thứ. Muốn quãng bảy trưởng thì người ta phải ghi rõ «maj» hoặc chữ M hoa hoặc hình tam giác.

Quãng bảy trưởng và quãng bảy thứ khác nhau đúng nửa cung

Quãng bảy trưởng cách nốt gốc 11 nửa cung, quãng bảy thứ cách 10 nửa cung. Từ C, bảy trưởng là B, bảy thứ là Bb (Si giáng). Chỉ chênh một phím đàn, nhưng hai nốt này cho ra hai loại hợp âm có màu khác hẳn nhau.

Có một mẹo nhận nhanh trên đàn. Quãng bảy trưởng nằm sát ngay dưới nốt gốc ở quãng tám phía trên, chỉ thấp hơn nửa cung. Quãng bảy thứ thấp hơn nốt gốc phía trên một cung. Trên piano, đặt ngón vào C phía trên rồi lùi xuống một phím là B (bảy trưởng), lùi thêm một phím nữa là Bb (bảy thứ).

Đây cũng là lý do Cmaj7 và C7 hay bị nhầm. Hai hợp âm giống nhau ba nốt C, E, G, chỉ khác nốt thứ tư: Cmaj7 có B, C7 có Bb. Đọc sót chữ «maj» là bạn đánh ra một hợp âm có chức năng khác hẳn.

Cmaj7, Am7 và G7 nghe khác nhau ra sao

Ba hợp âm bạn hỏi tình cờ là ba loại hợp âm bảy hay gặp nhất, khác nhau ở hai chỗ: nền trưởng hay thứ, và nốt thêm vào là bảy trưởng hay bảy thứ.

Cmaj7 là hợp âm trưởng nghe mơ màng

Cmaj7 lấy hợp âm C vốn sáng và chắc, rồi đặt B ngay sát dưới C phía trên. B và C cách nhau nửa cung nên tạo ra một chút cọ xát, đủ để hợp âm bớt «tròn trịa» mà vẫn không căng thẳng. Cảm giác khi nghe là mềm, hơi mơ màng, như câu chưa nói hết. Hợp âm này hay gặp ở bossa nova, nhạc jazz, ballad chậm, và ở hợp âm đầu hay cuối một câu nhạc khi người viết muốn câu kết thúc nhẹ thay vì dứt khoát.

Am7 là hợp âm thứ bớt bi

Am vốn buồn. Thêm G vào, Am7 vẫn giữ màu thứ nhưng nghe ấm và thả lỏng hơn, bớt nặng. Nhiều người đệm hát dùng Am7 thay cho Am ở đoạn verse chậm vì nó buồn mà không ủ dột.

Am7 có đúng bốn nốt A, C, E, G, trùng với C6 (C, E, G, A). Hai hợp âm cùng bộ nốt, khác nhau ở nốt nằm dưới cùng. Bass đánh A thì tai nghe ra Am7, bass đánh C thì nghe ra C6.

G7 là hợp âm muốn đi về C

G7 là hợp âm trưởng G thêm quãng bảy thứ F. Loại hợp âm này có tên riêng là hợp âm át bảy (dominant seventh), vì trong tông C nó đứng trên bậc V, bậc át. Nghe G7 một mình, bạn sẽ thấy nó chưa xong, giống một câu nói bỏ lửng.

Vì sao G7 kéo người nghe về C

Lực kéo đến từ hai nốt B và F nằm trong G7. Từ B lên F (hay F lên B) là quãng ba cung, tức 6 nửa cung, chia đôi quãng tám. Đây là một trong những quãng nghe bất ổn nhất của hệ thống nhạc phương Tây, và tai người nghe chờ nó được gỡ ra.

Cách gỡ nằm ngay trong hợp âm C. B đi lên nửa cung thành C, F đi xuống nửa cung thành E. Cả hai nốt đều chỉ phải dịch một phím, và cả hai cùng khép vào hợp âm C. Cộng thêm việc nốt gốc G nhảy về C, người nghe nhận được cảm giác «về nhà» rất rõ.

Hợp âm G thường (G, B, D) đã có B, nên vốn đã kéo về C. Thêm F, lực kéo tăng lên vì giờ có hai nốt cùng đòi đi về hai hướng. Đó là lý do bạn hay gặp G7 ở cuối một câu, ngay trước C, hoặc ở ô nhịp gần cuối bài. Nếu bạn đang đệm một bài tông C và muốn câu kết nghe dứt khoát hơn, thử đổi G ngay trước C cuối thành G7.

Hợp âm bảy trên từng bậc của tông C

Lấy mỗi nốt trong thang âm C trưởng làm gốc, xếp chồng các nốt trắng cách nhau một quãng ba, bạn sẽ có bảy hợp âm bảy:

Trong tông C, chỉ bậc V cho ra hợp âm 7 (át bảy). Bậc I và IV ra maj7, bậc ii, iii, vi ra m7, còn bậc vii ra Bm7b5, một hợp âm thứ có quãng năm bị hạ nửa cung, ít dùng trong nhạc phổ thông.

Từ bảng, bạn có thể thử ngay trên vòng quen. Vòng C, Am, F, G đổi thành Cmaj7, Am7, Fmaj7, G7 sẽ nghe mềm và có màu jazz hơn hẳn. Một tiến trình khác rất hay gặp là Dm7, G7, Cmaj7, gọi là vòng ii-V-I. Ba hợp âm nối nhau trơn vì mỗi lần đổi chỉ có vài nốt dịch nửa cung hoặc một cung, và đây là tiến trình nền của rất nhiều bài jazz.

Bấm Cmaj7, Am7 và G7 trên guitar và piano

Trên guitar, cả ba hợp âm đều có thế bấm mở dễ, lại gần với thế hợp âm ba bạn đã quen. Đọc từ dây 6 (dây Mi trầm) sang dây 1, «x» là không đánh, «0» là dây buông:

1. Cmaj7 (x32000): bấm hợp âm C bình thường rồi nhấc ngón đang bấm phím 1 dây 2 ra. Dây 2 buông chính là B.
2. Am7 (x02010): bấm Am rồi nhấc ngón đang bấm phím 2 dây 3 ra. Dây 3 buông là G.
3. G7 (320001): bấm phím 3 dây 6, phím 2 dây 5 và phím 1 dây 1 (nốt F), các dây còn lại để buông.

Với Cmaj7 và Am7, bạn chỉ nhấc một ngón khỏi thế bấm cũ, và dây buông vừa thả ra chính là nốt bảy.

Trên piano, thế gốc của hợp âm bảy là bốn nốt cách đều nhau một quãng ba. Tay phải thường đặt ngón 1, 2, 3, 5 lên bốn nốt (với Cmaj7 là C, E, G, B). Nếu tay còn nhỏ hoặc chưa quen, chia ra hai tay: tay trái giữ nốt gốc ở âm khu trầm, tay phải đánh ba nốt còn lại. Cmaj7 khi đó là tay trái C, tay phải E, G, B.

Bấm khó thì bỏ nốt nào

Bỏ quãng năm trước tiên. Quãng năm ít ảnh hưởng tới màu hợp âm, trong khi quãng ba cho biết hợp âm trưởng hay thứ, còn quãng bảy cho biết đây là loại hợp âm bảy nào. G7 chỉ còn G, B, F vẫn nghe ra G7 và vẫn kéo về C bình thường. Khi chơi cùng ban nhạc có người đánh bass, nhiều người chơi đàn phím còn bỏ cả nốt gốc và chỉ giữ quãng ba với quãng bảy.

Khi nào không nên dùng hợp âm bảy

Nốt bảy làm hợp âm có màu, nhưng cũng làm nó bớt chắc và dễ va với giai điệu. Có ba chỗ hợp âm ba làm tốt việc hơn.

Lỗi hay gặp nhất là Cmaj7 đè lên giai điệu đang ngân nốt C. B trong hợp âm và C trong giọng hát cách nhau nửa cung, nghe chói và dễ bị tưởng là đánh sai. Bạn bấm đúng mà vẫn thấy lạc thì hãy nghe xem người hát đang giữ nốt nào. Gặp chỗ đó, trả về C thường là xong.

Bài hùng ca, hành khúc, bài thiếu nhi, hay đoạn điệp khúc cần chắc và sáng thường hợp với hợp âm ba hơn. Màu mơ màng của maj7 hay vẻ buông lỏng của m7 làm những đoạn này mất lực.

Dùng hợp âm bảy ở mọi chỗ cũng làm bài mất điểm nhấn. Nếu hợp âm nào cũng có màu thì không còn hợp âm nào nổi lên. Riêng G7, nếu bạn đổi mọi lần G xuất hiện thành G7, kể cả những chỗ G không đi về C, lực kéo bị dùng phí và câu kết thật sự sẽ nghe nhạt đi. Cách dễ nhất là bắt đầu từ hai chỗ: Cmaj7 hoặc Am7 ở đoạn chậm, G7 ngay trước hợp âm C cuối câu, rồi nghe lại xem bài có cần thêm không.