Nhạc AI theo tâm trạng

Cảm xúc trong một bài nhạc đến từ đâu

Một tâm trạng là nhiều lớp chồng lên nhau: tốc độ, giọng trưởng hay thứ, độ dày của phối khí, cách hát, và lời. Lời nói điều đang xảy ra, nhạc quyết định người nghe cảm thấy thế nào về điều đó. Cùng câu «anh đi rồi», hát chậm trên piano ở giọng thứ thì thành chia ly; hát nhanh trên trống disco thì nghe như một lời tuyên bố tự do.

Phối khí là lớp ít người để ý nhưng tác động rõ. Một giọng hát với một cây đàn nghe gần và riêng tư, hợp cô đơn và bình yên. Thêm dàn dây, trống dồn và bè hợp xướng thì bài nở ra, hợp truyền cảm hứng và mạnh mẽ.

Tốc độ và trưởng thứ kéo tâm trạng về đâu

Hai trục này cho một tấm bản đồ thô. Nhanh và trưởng nghiêng về vui tươi, sôi động. Chậm và thứ nghiêng về buồn, cô đơn. Chậm và trưởng ra bình yên, lãng mạn hoặc thư giãn. Nhanh và thứ ra mạnh mẽ, căng; rất nhiều bài rock, metal và EDM nằm ở góc này.

Bản đồ ấy đúng với phần lớn pop hiện đại, nhưng không phải luật. Nhiều bài dân ca Việt dựng trên thang năm âm, không xếp gọn vào trưởng hay thứ theo nghĩa phương Tây. Hoài niệm cũng nằm giữa hai bên: thường ở giọng trưởng, tốc độ chậm hoặc vừa, nhưng chen vào hợp âm mượn từ giọng thứ. Ví dụ quen thuộc: trong Đô trưởng, thay Fa trưởng bằng Fa thứ (Fm) ngay trước khi về Đô. Khoảnh khắc ấy nghe ngọt mà hơi tiếc.

Bảng tâm trạng và cách dựng

Khuôn chậm là 72 BPM, vừa là 100 BPM, nhanh là 128 BPM. Bảng cho điểm xuất phát; tai bạn quyết định bản cuối.

Những mâu thuẫn hay gặp

Lời buồn trên nhạc vui là một thủ pháp có chủ ý trong pop: người nghe nhảy theo rồi mới nhận ra bài đang kể một cuộc chia tay. Muốn hiệu ứng này, hãy chọn tâm trạng theo phần nhạc (sôi động) và để lời tự mang nỗi buồn. Nếu không cố ý, sự lệch nhau làm bài nghe như hai bài ghép lại.

Mâu thuẫn thứ hai nằm ngay trong ô chọn: buồn đi với EDM khuôn nhanh, hay bình yên đi với metal. Các tín hiệu kéo về hai hướng nên kết quả khó đoán. Khi phân vân, để thể loại và tốc độ cùng phe với tâm trạng, rồi đưa sắc thái ngược lại vào lời.

Thư giãn và bình yên hay bị lẫn. Thư giãn vẫn có nhịp, có groove để gật đầu theo; bình yên gần như đứng yên, ít trống, hợp để ngủ hoặc thiền. Buồn và cô đơn cũng vậy: buồn hướng về một người, một mất mát; cô đơn hướng vào trong, phối khí thưa hơn và giọng hát gần hơn.

Thử ngay với một ý tưởng

Mỗi tâm trạng mới có vài bài mẫu, nên cách học nhanh nhất là tự tạo hai bản cùng lời, chỉ đổi tâm trạng, rồi nghe cạnh nhau. Vài ý để gõ vào ô ý tưởng trước khi tạo bài hát:

• «Lá thư gửi chính mình mười năm trước»: tạo một bản hoài niệm và một bản truyền cảm hứng.
• «Trạm xe buýt lúc nửa đêm»: cô đơn, indie, khuôn chậm.
• «Ngày đầu tiên đi làm»: vui tươi, pop, khuôn nhanh.

Cần lời đúng tâm trạng trước khi chọn nhạc thì mở viết lời bài hát, hoặc nghe các bài đã có trong thư viện bài mẫu.